Bieszczady

O paśmie

Na tej stronie Bieszczady to polska część Bieszczadów Zachodnich, które rozciągają się od Przełęczy Łupkowskiej po Przełęcz Użocką. Pasmo ciągnie się dalej na Słowację i Ukrainę, a na Ukrainie leżą też Bieszczady Wschodnie z Pikujem, najwyższym szczytem całych Bieszczadów. Krajobraz tworzą długie, równoległe grzbiety biegnące z północnego zachodu na południowy wschód, coraz wyższe ku wschodowi. Najwyższy z nich, Pasmo Połonin, kończy się gniazdem Tarnicy i Halicza, a grzbietem granicznym biegnie dział wód między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Od północy góry opadają ku Jezioru Solińskiemu – zbiornikowi na Sanie o największej w Polsce pojemności.

Powyżej 1150–1250 m las ustępuje połoninom – wschodniokarpackim łąkom, jakich nie ma nigdzie indziej w Polsce. Najwyższe partie chroni Bieszczadzki Park Narodowy, największy park narodowy w polskich górach. Wraz z sąsiednimi parkami w Polsce, na Słowacji i Ukrainie tworzy Międzynarodowy Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie”, a część jego buczyn jest od 2021 r. na liście UNESCO. W lasach żyją niedźwiedzie, wilki, rysie i żbiki, a także żubry, sprowadzone w Bieszczady w latach 60. XX wieku.

Przed II wojną światową bieszczadzkie wsie zamieszkiwali m.in. Bojkowie i Łemkowie. W wyniku powojennych wysiedleń do ZSRR i akcji „Wisła” do 1947 r. Bieszczady opuściło ponad 50 tys. dawnych mieszkańców, a góry niemal całkowicie się wyludniły. W dolinach wciąż widać ślady dawnych wsi – miedze i terasy pól, podmurówki domów, zdziczałe sady – a drewniana cerkiew w Smolniku jest od 2013 r. na liście UNESCO. Czerwony Główny Szlak Beskidzki kończy się w Wołosatem, u stóp Tarnicy.