Wiedza
Czym są Beskidy?
Dlaczego Bieszczady i Gorce to Beskidy, a Pieniny – nie.
Beskidy to grupa pasm górskich w łańcuchu Karpat, ciągnąca się przez około 600 kilometrów: od rzeki Beczwy w Czechach po Czeremosz na Ukrainie. Pas Beskidów ma 50–70 kilometrów szerokości. W Polsce leżą na południu kraju, od Beskidu Śląskiego po Bieszczady.
Młode góry z fliszu
Beskidy są najmłodszymi górami w Polsce. Powstały, jak całe Karpaty, w czasie alpejskich ruchów górotwórczych, około 20 milionów lat temu. Zbudowane są z fliszu – naprzemianległych warstw skał osadowych, głównie zlepieńców, piaskowców i łupków, które przez ponad 100 milionów lat gromadziły się na dnie morza. Szczyty są przeważnie kopulaste i zalesione; nagie, skaliste wierzchołki mają tylko najwyższe z nich, jak Babia Góra i Pilsko.
Które pasma to Beskidy
Geografowie dzielą Beskidy na trzy grupy. Według regionalizacji Jerzego Kondrackiego, na której opiera się większość map i przewodników, polskie pasma należą do nich tak:
Beskidy Zachodnie
- Beskid Śląski – Skrzyczne, 1257 m
- Beskid Mały – Czupel, 931 m
- Beskid Żywiecki – Babia Góra, 1725 m
- Beskid Makowski – Mędralowa, 1169 m
- Beskid Wyspowy – Mogielica, 1170 m
- Gorce – Turbacz, 1310 m
- Beskid Sądecki – Radziejowa, 1266 m
Beskidy Środkowe
- Beskid Niski – Lackowa, 997 m
Beskidy Wschodnie
- Bieszczady – Tarnica, 1346 m
Do Beskidów Zachodnich należą też kotliny – Żywiecka i Rabczańska – a po czeskiej stronie granicy Beskid Morawsko-Śląski.
Gorce i Bieszczady – Beskidy bez „Beskidu” w nazwie
Gorce to jedno z pasm Beskidów Zachodnich. Bieszczady Zachodnie, czyli polska część Bieszczadów, należą do Beskidów Wschodnich – a dokładniej do Beskidów Lesistych, które ciągną się dalej przez Ukrainę, Słowację i Rumunię. Oba pasma przecina czerwony Główny Szlak Beskidzki.
Dlaczego Pieniny to nie Beskidy
Pieniny leżą tuż obok – na południe od Gorców i Beskidu Sądeckiego – ale mają zupełnie inną budowę. Ich białe skałki to wapienie Pienińskiego Pasa Skałkowego, a nie beskidzki flisz. W regionalizacji tworzą osobny region, który nie należy do Beskidów, i tak jest również w nowym podziale z 2018 roku. Dlatego nie ma ich wśród dziewięciu pasm w tym przewodniku.
Źródła
- Wikipedia PL – Beskidy
- Wikipedia PL – Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski
- Wikipedia PL – Pieniny
- Kondracki J. (1998), Geografia regionalna Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN
- Solon J. i in. (2018), Physico-geographical mesoregions of Poland, Geographia Polonica 91(2)
Aktualizacja: .